rajfotografie

COMPOSITIE - balans

Balans

Een moeilijk begrip bij compositie is 'balans'. Wat de een als balans of evenwicht ervaart in een foto, is voor een ander juist onbalans. Een vaste regel is er niet en dat maakt balans zo moeilijk te beoordelen!

recht of schuin?

Balans betekent niet dat de horizon in een foto mooi recht of juist scheef staat. Een scheve achtergrond kan een bedoeling hebben om een compositie-effect te bereiken. Zie de volgende foto. De elementen zijn zo geplaatst dat er een geometrisch beeld ontstaat van driehoeken. Dat maakt dat de foto in balans is ondanks de scheefheid.


Dansende benen!

Onderstaande foto's zijn kort na elkaar gemaakt. Salsa dansers in een donkere zaal met hoofdzakelijk rood licht! Snel bewegende benen die slechts in fracties van seconden even 'stil' staan. Heel lastig om te fotograferen.

harmonie of balans
De linker foto is in balans. De benen van het meisje neigen naar die van haar danspartner. De vier benen zijn in de beweging in harmonie of balans. De rechter foto heeft geen balans. De dansende benen lijken te veel apart te staan. Deze foto is niet in balans en daarom minder interessant om naar te kijken.

vlakverdeling

Een tweede verschil tussen beide foto's is het verschil in vlakverdeling. Hoewel de tweede foto veel op de eerste lijkt is hier de positie van de dansende benen minder goed in het vlak verdeeld. Het scheelt weinig maar toch genoeg om de foto uit 'balans' te halen.


Ruimteverdeling

Een ander aspect van 'balans' is de verdeling van de zogenaamde 'negatieve' en 'positieve' ruimte in een foto. Met de positieve ruimte bedoelt een fotograaf het onderwerp waar de aandacht op moet vallen. De negatieve ruimte is dan de ruimte eromheen.

In deze foto wordt de negatieve ruimte bepaald door het blauwe vlak. De aandacht van de kijker wordt door het blauwe vlak gericht op het samenkomen van de schittering in de gevel en de halfronde dakconstructie. De blauwe lucht vormt ook daadwerkelijk een pijl die in die richting wijst.

De vlakverdeling in de volgende foto is extreem. De lucht domineert maar dwingt de blik van de kijker toch naar de onderkant van het beeld met het strand en het stukje duin. De negatieve ruimte is dus groot en de positieve slechts een bescheiden streep. De foto is in balans omdat beide ruimtes, de negatieve en de positieve samen het beeld volledig maken. Het beeld toont ruimte en rust en is volkomen in harmonie!

ten slotte

Balans is een subjectief begrip, dat zal duidelijk zijn. De beste manier om te experimenteren met de balans is door (veel) te fotograferen en het resultaat goed te bekijken. Misschien kan door te croppen een harmonieuzer afbeelding ontstaan dan het origineel. Kritisch kijken levert meestal een verbetering op.