Balans in fotografie

Balans is een belangrijk, maar subjectief onderdeel van compositie. Wat de ene kijker als evenwichtig ervaart, kan voor een ander juist onevenwichtig lijken. Een vaste regel bestaat daarom niet.

Recht of schuin?

Balans betekent niet dat de horizon of achtergrond altijd recht moet staan. Een bewust scheve lijn kan juist een belangrijk onderdeel van de compositie vormen.

In onderstaande foto is het gebouw bewust schuin geplaatst. De lijnen en vlakken sluiten aan bij de geometrie van de rest van het beeld. Schuine lijnen kunnen bijdragen aan de balans van een compositie.

Dansende benen

Deze foto's zijn tijdens dezelfde fotoshoot gemaakt. In een schaars verlichte zaal werd salsa gedanst. De snel bewegende benen stonden slechts fracties van seconden stil, waardoor een evenwichtige compositie lastig te bepalen was.

Harmonie en balans

In de eerste foto vormen de vier benen een visuele eenheid. De benen van beide dansers zijn naar elkaar gericht, waardoor harmonie ontstaat.

In de tweede foto is de afstand tussen de twee beenparen groter. Daardoor wordt de visuele verbinding minder sterk.

Vlakverdeling

Ook de verdeling van beeldelementen over het beeldvlak beïnvloedt de balans. In de eerste foto zijn de elementen evenwichtiger verdeeld. Het verschil met de tweede foto is klein, maar heeft wel invloed op de compositie.

Ruimteverdeling

Balans wordt ook bepaald door de verhouding tussen positieve en negatieve ruimte. Positieve ruimte bevat het onderwerp van de foto. Negatieve ruimte is de ruimte rondom het onderwerp.

In deze foto bestaat de negatieve ruimte uit de blauwe lucht. Daardoor wordt de aandacht gericht op de schittering in de gevel en de halfronde dakconstructie.

Positieve en negatieve ruimte

In onderstaande foto neemt de lucht een groot deel van het beeld in. Het strand en de duinen vormen slechts een smalle strook aan de onderzijde.

Ondanks deze extreme verdeling blijft het beeld in balans. De grote hoeveelheid negatieve ruimte geeft de foto een gevoel van ruimte en rust.

Ten slotte

Balans is subjectief. Door veel te fotograferen en kritisch naar de resultaten te kijken, ontwikkel je gevoel voor de verdeling van beeldelementen.

Ook een eenvoudige crop kan een compositie verbeteren. Let daarbij vooral op de verhouding tussen onderwerpen, lijnen en lege ruimte.