Horizon, kim of einder
Aan het strand zie je het goed. Lucht en zee lijken elkaar te raken en vormen een rechte scheidslijn: de horizon. De horizon wordt ook wel de kim of einder genoemd.
De lucht raakt de zee natuurlijk niet echt. Dat lijkt alleen zo. De aarde is rond en de horizon is de zichtbare grens waar het aardoppervlak en de lucht voor ons oog bij elkaar lijken te komen.
Een rechte horizon
Een rechte horizon is vooral prettig wanneer je een foto bekijkt of bewerkt. Een horizontale lijn brengt rust en zorgt ervoor dat het beeld stabiel aanvoelt.
Met vrijwel iedere moderne fotobewerkingssoftware kun je een foto eenvoudig rechtzetten. Vaak is daar ook een automatische correctie voor beschikbaar.
Waarom staat een foto scheef?
Een scheve horizon ontstaat vaak doordat de camera tijdens het fotograferen iets wordt gedraaid. Zelfs een heel kleine beweging is voldoende om een horizontale lijn zichtbaar scheef te laten lopen.
Vooral bij foto's met duidelijke horizontale lijnen, zoals een zee, meer of gebouw, valt een kleine afwijking snel op.
Statief met waterpas
Een statief met een waterpas helpt om de camera tijdens het fotograferen horizontaal te houden. Bij landschaps- en architectuurfotografie kan dat een praktische oplossing zijn.
Heb je geen statief bij de hand, dan kun je de horizon achteraf eenvoudig corrigeren in de nabewerking.
Zet het beeld recht
Een foto rechtzetten is meestal eenvoudig. Vrijwel iedere beeldbewerkingssoftware biedt de mogelijkheid om een afbeelding te roteren en de horizon horizontaal te plaatsen. Ook op smartphones is deze functie beschikbaar.
Lightroom Classic beschikt bijvoorbeeld over een automatische functie waarmee een foto kan worden rechtgezet.
Hieronder zie je een voorbeeld. Links staat de oorspronkelijke foto met een scheve horizon. Rechts is de horizon in Lightroom Classic gecorrigeerd.
Beeldverlies door rechtzetten
Bij het rechtzetten van een foto moet de afbeelding meestal iets worden bijgesneden. Daardoor gaat een klein deel van het beeld verloren.
Houd daar tijdens het fotograferen rekening mee. Wanneer je de compositie heel krap kadreert, kan na het rechtzetten precies dat stukje verdwijnen dat je op de foto wilde behouden.
Een iets ruimere compositie geeft achteraf meer mogelijkheden om de horizon recht te zetten zonder belangrijke onderdelen van de foto kwijt te raken.
Gebouwen lijken om te vallen
Bij architectuurfotografie lijken gebouwen soms naar achteren of opzij te hellen. Dit komt vooral door perspectief en de positie van de camera ten opzichte van het gebouw. Het effect is meestal sterker wanneer je met een groothoekobjectief dicht bij een gebouw fotografeert.
Bij het corrigeren moet je daarom soms niet alleen de horizon rechtzetten, maar ook het perspectief aanpassen. Daarbij is het belangrijk om een goede balans tussen beide correcties te vinden.
Tilt-shift
Perspectiefproblemen bij architectuurfoto's kunnen achteraf softwarematig worden gecorrigeerd, bijvoorbeeld met Lightroom Classic of Photoshop.
Een andere mogelijkheid is een tilt-shiftobjectief. Daarmee kunnen bepaalde delen van het objectief ten opzichte van elkaar worden verschoven. Hierdoor kan het perspectief tijdens het fotograferen worden beïnvloed en kunnen verticale lijnen beter recht blijven.
Tilt-shiftobjectieven zijn gespecialiseerde en relatief dure objectieven. Daarom kiezen veel fotografen ervoor om perspectiefcorrecties achteraf met software uit te voeren.
Bewust scheef fotograferen
Een scheve horizon hoeft niet altijd een fout te zijn. Bij creatieve fotografie kun je bewust afwijken van traditionele compositieregels om een bepaald effect te bereiken.
Door met de horizon te spelen, kan de aandacht worden verlegd naar andere lijnen en vormen in de compositie. De horizon krijgt dan een ondergeschikte rol.
Bij de onderstaande foto is bewust gekozen voor een scheve compositie. Het beeld wijkt af van een traditionele rechte horizon en krijgt daardoor een dynamischer karakter. Wie goed kijkt, ziet dat verschillende onderdelen van de compositie driehoekige vormen vormen.
Dutch angle
Ook in de filmwereld wordt een bewust gekantelde camera gebruikt als creatief middel. Een dergelijke opname wordt vaak een Dutch angle genoemd.
Door de horizon bewust schuin te plaatsen, kan een beeld dynamischer of onrustiger overkomen. De techniek wordt daarom regelmatig gebruikt wanneer de maker een afwijkende visuele indruk wil creëren.